Validisme

Kort: structurele uitsluiting van personen met een handicap 

*noot: sommigen beschouwen de term ‘valide’, om over handicap te spreken, als verouderd. Maar de term komt steeds meer voor binnen enkele onderzoeksdomeinen.

Validisme (Engels: ableism) is de term voor discriminatie, stigmatisering en marginalisering van mensen met een functiebeperking op grond van hun lichamelijke, verstandelijke en/of psychische gesteldheid. 

Validisme kan verbonden worden met racisme, seksisme of LGBTQIA+-haat omdat het ook een systeem is dat diepgeworteld is in de samenleving. Aan de basis van validisme zou het droombeeld liggen van een perfect lichaam als sleutel naar voorspoed en gelukt. 

Validistische samenleving 

<-> tegenovergestelde van inclusieve samenleving  

Een “validistische” samenleving beschouwt mensen met een beperking als afwijkend en richt de sociale omgeving (openbaar vervoer, openbare gebouwen, uitgaansgelegenheden) zo in alsof iedereen dezelfde afmetingen en lichaamsbouw heeft en op eenzelfde wijze functioneert. 

Verschillende soorten validisme

Cultureel validisme: 

Cultuur bepaalt de mate waarin mensen met een beperking gestigmatiseerd worden. Er zijn culturen waar het uiterlijk van mensen belangrijk is en men liever niet onder ogen ziet dat beperkingen bij het leven horen. In andere culturen daarentegen kan iemand die bijvoorbeeld slechtziend is, wel heel waardig behandeld worden.

Institutioneel validisme

Institutioneel validisme (ook wel systemisch validisme genoemd) is de stigmatisering van mensen met een handicap in onze samenleving. Vaak draait dit om het vraagstuk van toegankelijkheid omdat de maatschappij er niet op ingericht is om voor iedereen toegankelijk te zijn. 

Interactioneel validisme

In de dagelijkse omgang worden mensen met een beperking vaak verkeerd ingeschat of zelfs betutteld, of er wordt geen rekening met hen gehouden. Mensen spreken hen bijvoorbeeld kinderachtig of zeer langzaam toe, of communiceren alleen met degene die naast de rolstoel loopt. 

Geïnternaliseerd of verinnerlijkt validisme

Validisme zit zo diep in de samenleving verweven, dat de meeste mensen niet doorhebben hoezeer mensen met een beperking gediscrimineerd worden. Zij zien validisme simpelweg als de normale gang van zaken. Als gevolg hiervan internaliseren mensen met een beperking vaak deze negatieve oordelen over hun groep, waardoor zij gaan geloven dat zij minder waard zijn en tot minder in staat zijn dan mensen zonder beperking. Een triest resultaat van hoe het validisme om ons heen doorsijpelt tot in ons innerlijk.